Ung thư là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ nguyên nhân dẫn đến ung thư và các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn trong cuộc sống hằng ngày. Việc nhận biết sớm giúp chủ động phòng ngừa và phát hiện bệnh kịp thời.
Ung thư hình thành như thế nào?
Ung thư xảy ra khi tế bào bị đột biến gen, mất khả năng kiểm soát phân chia và phát triển không ngừng, tạo thành khối u ác tính. Những đột biến này thường do tác động lâu dài của môi trường, lối sống và yếu tố sinh học.
1. Thuốc lá – Nguyên nhân hàng đầu gây ung thư
Thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất độc hại, trong đó nhiều chất gây ung thư mạnh.
-
Gây ung thư phổi, miệng, họng, thực quản, bàng quang, tụy
-
Hút thuốc thụ động cũng làm tăng nguy cơ đáng kể
Đây là yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh được.
2. Chế độ ăn uống và lối sống không lành mạnh
-
Ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán, thịt đỏ
-
Thực phẩm cháy khét, chứa chất bảo quản
-
Ít rau xanh, thiếu chất xơ
-
Béo phì, ít vận động
Những thói quen này làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng, dạ dày, gan, vú.
3. Rượu bia
Uống rượu bia thường xuyên gây tổn thương tế bào và làm rối loạn quá trình sửa chữa DNA.
-
Liên quan đến ung thư gan, họng, miệng, thực quản, vú
-
Nguy cơ tăng cao khi kết hợp với hút thuốc
4. Nhiễm virus và vi khuẩn
Một số tác nhân sinh học có khả năng gây ung thư:
-
HPV: ung thư cổ tử cung, hậu môn, họng
-
Virus viêm gan B, C: ung thư gan
-
Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP): ung thư dạ dày
5. Môi trường ô nhiễm và hóa chất độc hại
-
Ô nhiễm không khí, khói bụi mịn
-
Tiếp xúc lâu dài với amiăng, thuốc trừ sâu, kim loại nặng
-
Bức xạ ion hóa, tia UV từ ánh nắng mặt trời
6. Yếu tố di truyền
Một số người mang gen đột biến di truyền làm tăng nguy cơ ung thư như:
-
Ung thư vú, buồng trứng, đại tràng
Tuy nhiên, di truyền chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, đa phần ung thư liên quan đến lối sống.
7. Suy giảm miễn dịch và viêm mạn tính
-
Hệ miễn dịch yếu không loại bỏ được tế bào bất thường
-
Viêm kéo dài ở gan, ruột, phổi làm tăng nguy cơ chuyển thành ung thư
Làm sao để giảm nguy cơ ung thư?
Không hút thuốc
Hạn chế rượu bia
Ăn uống lành mạnh, nhiều rau xanh
Duy trì cân nặng hợp lý
Tiêm phòng HPV, viêm gan B
Khám sức khỏe và tầm soát định kỳ
Ung thư không xuất hiện trong ngày một ngày hai mà là kết quả của nhiều yếu tố tích lũy theo thời gian. Chủ động thay đổi lối sống và phòng ngừa sớm chính là “vaccine” hiệu quả nhất chống lại ung thư.

